10.03.09 -
Aficionáu al romance asonante de llargu recorríu, l'escritor xixonés Francisco González Prieto remembró na poesía entitulada 'La fiesta de Sant'Ana' (espublizada'l 6 de xunetu de 1929 en 'El Pueblo', de Llanes) los intríngulis d'una romería tradicional, nesti casu la de Granda. L'esquema ye asemeyáu al d'otres composiciones del autor: un personaxe pon a otru al corriente d'un casu que-y asocediera, polo qu'el diálogu que s'establez ente ambos ye namái'l pretestu pa qu'un de los intervinientes facilite que l'auténticu protagonista -equí Pachín, acompañáu de dos collacios- cunte la hestoria y faiga una descripción ocurrente de les cellebraciones lúdiques que se daben nel mediu rural (baille, xinta y bebida) y de les táutiques de cortexu (con enclín nel significáu floral), pero ensin dexar de tocar, de pasada, asuntos graves como la murnia que produz el directoriu o dictadura de Primo de Rivera.
Ésti ye'l conteníu completu de la pieza de 137 versos orixinal de Pachu'l Péritu:
-¿Cayesti al agua, Pachín?
¿Cómo tas tan remoyáu?
-Vengo de la romería.
-Pos hebo troníu i ñubláu.
-¡Ai, Xuan, si vies qué folixa!,
desque 'ncomenzó'l chubascu,
como si viniés el cólere,
hebo pa toos fumiazu.
Llegamos pe la tardica
a les cuatro menos cuartu,
Romeru, Agustín i yo
n'un coche destartaláu.
Bebiemos cerveza i sidre
antes de vesitá'l Santu,
y anduviemos pel conceyu,
que taba cuasi 'spobláu.
¡Qué diferencia! Otros años
había un xentíu bárbaru,
pos la romería de Granda
facíase día de campu.
Agora como no hai mozos,
i ta'l pueblu atosigáu
con guerra, luto i gabeles,
falta'l humor.
-Non ye 'strañu.
-Pero si non fos pol agua
xúrote qu'hubiés bailáu
la jota i el xiringüelu,
los valsies i el zapatiáu.
En cuantiques que llegamos
toviemos un gran hallazgu:
tres moces como tres flores,
malva, 'liotropu i xeraniu.
Una yera Mariyina
la de Begoña (el mio barriu),
melguerina ella i graciosa,
con cutre finu i bon palmu.
Presentación y Maruxa
rinse, porque'l mio paisanu
a la fía de Carrió
féxoi l'amor pe lo altu.
Agustín ye falatible,
buen mozu elli, americanu.
I en preba de destinción,
Presenta dioi un xeraniu.
Prendiólu de la solapa
como si fos relicariu,
con un de 'liotropu,
i ansí púnxose mui anchu.
Elles tríen malva rial,
que tien el senificáu
de que son tienres i fines,
d'amable i sabrosu tratu.
Dempués que'n conversación
toviemos un bon pedazu,
despidiérense corteses
i dexánonmos en blancu.
Entamamos de sorber
pa facer boca y, de pasu,
fuimos al corru a bailar,
mas llevámonos bon chascu.
Taba 'llí'l del organiellu
dando pa 'riba i pa 'baxu,
i al son son de la tonada
valsiaben coyíos del brazu.
Pero, amigu, al rellampíu,
paró'l son, vieno'l ñubladu
con un truenu d'a palenque
que 'stremeciomos el cuayu.
Arremolináu'n celaxe
un Ñuberu esparrangadu
co la manguera del riegu
xiró per tou'l sembráu.
¿Non ves cómo los pitinos
cuando fuxen del milanu
cuerren tres de les gallines
cudiando ponese a salvu?
Pos ansina, a carrenderes,
en menos que canta un gallu,
guarecióse 'nes barraques
la xente que taba'n campu.
Pero'l llenzu rezumía,
i como taba 'sgonciáu,
yera com'un cribu i 'chaba
per cada gotera un cañu.
Desque medio abocanó,
saliemos del furagayu
i miercamos dos llangostes
pa dir matar el secañu.
Agustín, Oscar i yo,
Romeru, Acebal y Blancu,
metiémonos en llagar
de Carrió, i hebo fartazu.
Taba Isidorín Quirós,
qu'al entrar purriómi un vasu,
i espachurré los mariscos
mientres 'chábamos un tragu.
El mio tocayu Carrió,
cortés, espléndidu y francu,
enllenómos el botiellu
de sidre, vasu tres vasu.
Unes rebanaes de pan
baxaron del someráu,
pa 'compangar con llangosta
que colaba pel gaznatu.
A la salú de Carrió
diemos el mariscu abastu,
que 'nte culín y culín
non tevo mano al recáu.
Golviemos a les barraques
pa 'sconxurar el ñubladu,
i un mozacu por correr
esbarió'n metá del campu.
Al pin pin de les goteres
baxo un toldo afuracadu,
punxímonos al remueyu
como'l que se mete'n bañu.
Unos cantaben a coru,
i un arrascaba un gitarru,
les moces echaben pestes,
yo 'chaba agua com'un cañu.
I güeltos en cá Carrió
pa 'techamos del chubascu,
galantiamos co les moces
sin facer del agua casu.
Falei d'amor a Anxelina
fiéndome'l disimuláu
i ella, tomándolo a groma,
mirábame de soslayu.
Como s'aguara la fiesta,
platicamos per de llau
co les moces gayasperes,
que yeren del nuestru agradu.
Ofreciyos unos versos:
I agora que está 'scampláu,
unvióilos pe la 'stafeta.
¡Adiós, Xuan! Fasta utru añu.
